Opština Rožaje - Brze Informacije
Vaš vodič kroz lokalnu upravu i građansko učešće.
Ova platforma je kreirana da vam pruži sveobuhvatan uvid u rad Opštine Rožaje, obezbeđujući transparentnost i podstičući aktivno učešće građana u procesima odlučivanja koji oblikuju našu zajednicu.
Uvod
Opština Rožaje teži transparentnom i efikasnom radu, pružajući građanima jasne informacije o svim aspektima lokalne uprave. Ova stranica je vaš resurs za razumijevanje kako funkcionišemo, koje su vaše uloge i prava i kako možete aktivno doprinijeti razvoju naše zajednice.
O Opštini
Status i Uloga
Opština je osnovna jedinica lokalne samouprave koja obavlja poslove od neposrednog i zajedničkog interesa za građane na svom područiju, u skladu sa Ustavom i zakonima.
- Samostalno odlučivanje o lokalnim poslovima
- Zastupanje interesa građana
- Pružanje javnih usluga
Principi Funkcionisanja
Rad Opštine Rožaje zasniva se na sljedećim ključnim principima koji garantuju odgovornost i efikasnost u službi građana.
- Transparentnost i javnost rada
- Odgovornost i efikasnost
- Uključenost građana u odlučivanje
- Vladavina prava
Ključne nadležnosti
Opština Rožaje ima širok spektar nadležnosti koje su ključne za funkcionisanje i razvoj lokalne zajednice, obezbeđujući kvalitet života svih stanovnika.
- Urbanizam i komunalne djelatnosti
- Socijalna zaštita i obrazovanje
- Razvoj privrede i turizma
- Zaštita životne sredine
Pravni Osnov
Pravni okvir za funkcionisanje Opštine Rožaje definisan je Ustavom Crne Gore, Zakonom o lokalnoj samoupravi i Statutom Opštine Rožaje. Ovi dokumenti garantuju samostalnost Opštine u obavljaju poslova od lokalnog značaja i obezbeđuju mehanizme za učešće građana, osiguravajući pravnu sigurnost i transparentnost u radu.
Pravo na informacije i transparentnost
Građani imaju pravo na uvid u dokumenta koja posjeduju lokalne vlasti – budžet, odluke skupštine, planove razvoja, izvještaje o troškovima, ugovorima i projektima. Zahtjev se može podnijeti pismeno, elektronski ili lično, a opština je dužna da odgovori u roku od 15 dana. U slučaju odbijanja, građani mogu uložiti žalbu Agenciji za zaštitu ličnih podataka i slobodan pristup informacijama, a potom i pokrenuti postupak pred Upravnim sudom.
Transparentnost podrazumijeva i obavezu opštine da redovno objavljuje ključne informacije putem zvanične web stranice, oglasnih tabli i lokalnih medija.
Učešće građana u donošenju odluka
Građani direktno učestvuju u lokalnoj samoupravi kroz izbore, građanske inicijative, peticije, pritužbe i javne rasprave. Mogu prisustvovati sjednicama skupštine (osim kad su zatvorene za javnost), iznositi prijedloge o budžetu, urbanističkim planovima ili drugim važnim dokumentima, te učestvovati u radu savjeta i mjesnih zajednica.
Na ovaj način građani dobijaju priliku da oblikuju lokalne politike, ukažu na nepravilnosti ili predlože rješenja za probleme u svojoj zajednici.
Građanska kontrola i prijava nepravilnosti
Učešće građana obuhvata i praćenje rada lokalne uprave kroz zahtjeve za informacije, analizu odluka, budžeta i javnih nabavki. Poseban značaj ima participativno budžetiranje, gdje građani predlažu projekte i glasaju o njihovoj realizaciji.
Takođe, građani imaju pravo da prijave korupciju, neefikasan rad ili zloupotrebu položaja. Prijave se podnose sekretarijatu, predsjedniku opštine, etičkom odboru ili nadležnim državnim institucijama. Prijavljivači uživaju zakonsku zaštitu – povjerljivost, anonimnost i zabranu odmazde.
Zakonski osnovi za učešće
Utemeljeni su u Ustavu Crne Gore i Zakonu o lokalnoj samoupravi. Takođe imaju pravo da budu informisani, daju mišljenje i nadziru rad lokalnih vlasti. Svi građani, bez obzira na status, mogu aktivno doprinositi razvoju zajednice.
Pravo na pristup informacijama
- Građani imaju pravo da dobiju informacije koje posjeduju lokalne vlasti, osim onih koje su zakonom izuzete.
-
Ključni dokumenti uključuju:
- Budžet, odluke Skupštine, zapisnike, planove razvoja, informacije o troškovima, ugovorima, subvencijama i projektima.
Kako podnijeti zahtjev za pristup informacijama?
- Ko može? Svaki građanin i pravna lica.
- Gdje? Sekretarijat, predsjednik opštine, Skupština, službe lokalne uprave.
-
Kako?
- Pisanim putem (lično ili poštom),
- Elektronski putem e-maila ili online formulara,
- Nije potreban poseban obrazac.
Načini učešća građana u lokalnoj samoupravi – Opština Rožaje
🗳️ Izbori
Građani biraju odbornike Skupštine opštine i time direktno učestvuju u odlučivanju.
📝 Građanska inicijativa
Predlog građana za donošenje, izmjenu ili ukidanje odluke, pokretanje rješavanja problema ili novih aktivnosti.
📌 Podnosi se pismeno – Skupštini opštine, sekretarijatima ili mjesnim zajednicama.
✉️ Peticija
Zajednički zahtjev grupe građana za konkretno rješavanje nekog lokalnog pitanja.
📌 Potrebno najmanje 5% birača (ako zakonom nije drugačije uređeno).
📢 Pritužba
Način za ukazivanje na:
• loš rad službi,
• kršenje prava,
• neodgovorno ponašanje službenika.
📌 Podnosi se pisano, telefonski ili elektronski – organima opštine.
💬 Javne rasprave
Građani iznose mišljenja o nacrtima zakona, budžetu, urbanističkim planovima i drugim važnim odlukama.
📌 Učestvuju putem: pisanih komentara, elektronski ili na sastancima.
📂 Pristup informacijama
Pravo na uvid u javne dokumente, odluke, troškove, planove, zapisnike itd.
📌 Zahtev se podnosi lično, pismeno ili online. Rok za odgovor: 15 dana.
Učešće građana u budžetskom procesu
Javne rasprave o nacrtu budžeta
Građani mogu učestvovati u javnim konsultacijama, iznositi prijedloge i komentare prije usvajanja budžeta.
Pristup budžetskim dokumentima
Omogućen je uvid u:
✲ Godišnji budžet i njegove izmjene,
✲ Izvještaje o izvršenju budžeta,
✲ Ugovore, javne nabavke i druge finansijske podatke.
Digitalni pristup
Dokumenti su dostupni putem zvanične web stranice opštine i oglasnih tabli.
Participativno budžetiranje
Participativno budžetiranje omogućava građanima da direktno predlažu i biraju projekte koji će biti finansirani iz lokalnog budžeta.
Ovaj model jača povjerenje između lokalne vlasti i zajednice, podstiče saradnju i doprinosi pravičnijem rasporedu sredstava.
Participativno budžetiranje nije zakonski obavezujuće, ali ga neke opštine u Crnoj Gori uvode kao pilot-projekat s ciljem jačanja transparentnosti, uključivanja građana i testiranja modela zajedničkog odlučivanja.
Koje su ključne karakteristike?
Prijava nepravilnosti i korupcije
Građani imaju pravo da prijave nepravilnosti u radu lokalne samouprave, sumnje na korupciju, zloupotrebe ovlašćenja, neodgovorno ponašanje službenika ili kršenje svojih prava.
Vrste nepravilnosti koje se mogu prijaviti
⋄ Neefikasan ili neodgovoran rad lokalnih službi,
⋄ Nepravilnosti u postupcima i odlukama,
⋄ Korupcija i zloupotreba službenog položaja,
⋄ Nepoštovanje zakonskih obaveza.
Gdje i kako prijaviti
⋄ Sekretarijat opštine,
⋄ Kabinet predsjednika opštine,
⋄ Etički odbor (ako postoji),
⋄ Agencija za sprečavanje korupcije,
⋄ Državne revizorske institucije,
⋄ Nadležni inspekcijski organi.
Načini podnošenja
⋄ Pismeno (formular, pošta, e-mail),
⋄ Usmeno (zapisnik u kancelariji),
⋄ Putem opštinskog sajta (ako postoji).
🛡️ Zaštita prijavljivača nepravilnosti
Lice koje prijavi nepravilnost ima pravo na zakonsku zaštitu od štetnih posljedica, uključujući:
⋄ Povjerljivost i anonimnost,
⋄ Zabranu odmazde i sankcija,
⋄ Pravo na informaciju o preduzetim mjerama.
Pravna osnova
⋄ Zakon o sprečavanju korupcije (čl. 18),
⋄ Zakon o slobodnom pristupu informacijama,
⋄ Krivični zakon Crne Gore.
Napomena: Prijave se rješavaju u zakonskom roku
Učešće građana kroz praćenje rada lokalne samouprave
Građani imaju pravo da prate i ocjenjuju rad lokalne samouprave, ne samo reaktivno (po žalbi), već i proaktivno – kroz zahtjeve za transparentnost, odgovornost i bolju uslugu.
Načini praćenja
⋄ Prisustvo sjednicama skupštine opštine,
⋄ Uvid u javne pozive, planove, izvještaje i ugovore,
⋄ Učešće u konsultacijama i javnim raspravama,
⋄ Korišćenje prava na pristup informacijama,
⋄ Analiza budžeta, odluka i tendera,
⋄ Angažovanje medija i građanskih inicijativa,
⋄ Podnošenje prigovora i zahtjeva organima vlasti.
Građani mogu tražiti
⋄ Objašnjenja o javnoj potrošnji,
⋄ Informacije o zapošljavanju, javnim nabavkama, uslugama,
⋄ Uvid u planove razvoja, izvještaje o radu, imovinu opštine.